است با عدم اضرار . جواز رجوع در آن چه كه داخل راه نموده باشد 12 - اگر از ملك شخصى خودش داخل در طريق كرد ، اظهر جواز رجوع است از براى خودش كه اعرف به نيّت خودش است ؛ نه براى غير او از ورثه او ، با استظهار وقفيّت عملًا براى عابرين از آن طريق ، كه رجوع جائز نيست . حكم نشستن در خيابانها و حكم نماز و تخلى 13 - جواز جلوس در شوارع و اطاله آن ، منوط به عدم اضرار است ؛ و در اين صورت ازاله و اقامه او به اكراه ، جائز نيست ؛ و قيام به نيّتِ اعراضِ فعلى ، مجوّز جلوس غير است نه قيام اكراهى . و جواز نماز و تخلَّى در طرق عامه منوط بعدم اضرار است . تبديل راه 14 - تبديل طريق يا بعضى از آن با عدم اضرار و با احسن بودن و اصلح بودنِ تبديل ، جائز است ؛ و در غير اين صورت محل تأمل است ، و اظهر جواز با اذن حاكم شرع است و در مرفوعه با اذن ارباب آن است . اگر در اثر تصرّف در راه چيزى تلف شود 15 - اگر اتلافى در نفس يا مال مترتّب شود به سبب تصرّف مشروع ، موجب ضمانِ متصرِّف نيست ؛ و اگر به سبب تصرّف غير مشروع باشد ، پس با عدم تسبيب مصحِّح اسناد مثل اختلاف جهت اضرار با وقوع حادثه در سنخ ضمانى نيست ، بخلاف صورت تسبيب و استناد آن به محدِث و متصرِّف . وحدت راهى كه قبلًا مالك خاص داشته با موات در حكم 16 - فرقى نيست در احكام طريق نافذ و شارع ، بين آن كه اصل آن ، ملك شخصى يا اشخاصى بوده و تسبيل شده براى استطراق خاص نافذ ، يا آن كه از موات بوده و احياء و تعمير شده براى اين جهت كه بعداً تغيير داده نمىشود ؛ بخلاف موات باقى بر اصل كه